Monthly Archives: Ιουνίου 2014

Τί Athens Pride δικαιούμαστε; Τί Athens Pride μας σερβίρουνε;

Τί Athens Pride δικαιούμαστε; Τί Athens Pride μας σερβίρουνε;

Image

Κείμενο που διαβάστηκε και μοιράστηκε στο Athens Pride 2014

Κύριο αίτημα του Athens Pride είναι ο γάμος μεταξύ δύο (και όχι παραπάνω) αντρών ή γυναικών μεταξύ τους.  Το συμφώνο συμβίωσης και ο γάμος είναι βασικά θεσμικά δικαιώματα  που στερούμαστε οι λεσβίες και γκέι στην ελλάδα, και η αξία τους είναι αδιαμφισβήτητη. Αλλά εκεί τελειώνουμε;
Η κεντρική φιγούρα του Athens Pride είναι μόνιμα ένας γκέι άντρας, στρέιτ-λούκινγκ, νέος, αδύνατος, ημεδαπός και γυμνασμένος. Πάντα ένας γκέι άντρας, πάντα γύρω από αυτόν όλα. Για να δείτε το μέγεθος της ανισότητας, πέρσι, για ισορροπία, η θεματική του Athens Pride ήταν η Αθηνά Λεσβία και το επίσημο κείμενο έγραφε «»Η θεά Αθηνά δεν ταιριάζει στα στεγανά ούτε των φύλων ούτε των εποχών. Ο μύθος τη θέλει να ήταν παρθένα. Αυτό που ξέρουμε ήταν ότι αντιστέκεται στους άντρες και δεν έχει σχέσεις μαζί τους. ʽΟπως όλες οι λεσβίες.»
Οι λεσβίες είναι παρθένες; Οι λεσβίες «αντιστέκονται» στους άντρες και «δεν έχουν σχέσεις μαζί τους;» Αυτή είναι η στερεοτυπική εικόνα που προβάλλει το Pride για τις λεσβίες; Γιατί νομίζετε ότι ο θεσμός που σημαίνει αγώνα και διεκδίκηση για εμάς τα lgbtqi άτομα, γράφει εξονόματός μας τέτοιες απαράδεκτα σεξιστικές, λεσβοφοβικές, αντιφεμινιστικές θέσεις; Είναι απλά ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της μονοθεματικής ενασχόλησής του γύρω απ’τον μη-τρανς, γκέι άντρα.

Λέμε «μονοθεματικής» γιατί τo Athens Pride δεν προάγει δημόσιο λόγο γύρω από τους τρανς άντρες και τις τρανς γυναίκες, τις λεσβίες, γύρω απ’τον σεξισμό, τον ρατσισμό, τον Εθνικισμό που χρησιμοποιεί κατά κόρον στις αφίσες «για να προκαλέσει τους φασίστες» αλλά ταυτόχρονα για να θέσει και τον τόνο του ποιοί είναι ευπρόσδεκτοι στη διοργάνωση: έλληνες, και άντε με το ζόρι ελληνίδες. Το Athens Pride δεν προάγει δημόσιο λόγο για την πατριαρχία, την τρανσφοβία, την ομοκανονικότητα, την εσωτερικευμένη ομοφοβία και τρανσφοβία, την ταξική πάλη, τη μνημονιακή πολιτική (ο μνημονιακός Καμίνης που έχει ρημάξει οικονομικά τις ζωές μας χαιρετάει άραγε σήμερα ανερυθρίαστα, σαν να μη συμβαίνει τίποτα; Ή ούτε καν θα ασχοληθεί να πατήσει το πόδι του; Ποιό απ’τα δυο είναι χειρότερο άραγε;).

Το Athens Pride προάγει ένα αστικό lgbti κίνημα αστών gay αντρών. Οι αστοί γκέι άντρες δέχονται αναντίρρητα ομοφοβία. Όμως όλα συνηγορούν ότι το Athens Pride δε θέλει να μιλήσει για τίποτε άλλο εκτός από μια πολύ συντηρητική, πολύ αποστειρωμένη, καθωσπρέπει και προσεγμένη εικόνα του τί είναι lgbtqi άνθρωποι. Και δεν επιτρέπεται. Δεν *επιτρέπεται* όλη η συζήτηση να είναι μόνο γύρω απο όποιους από εμάς είμαστε αστοί γκέι άντρες. Τα τρανς ζητήματα, ο αντισεξισμός, ο αντιρατσισμός πώς γίνεται να μην είναι ποτέ στην ατζέντα; Δεν πουλάνε αρκετά; Πώς γίνεται όλη η συζήτηση να περιορίζεται σε μια διαλεκτική της ομοιομορφίας και όχι σε μια διαλεκτική της ετερότητας; «Είμαστε σαν εσάς τους μη-τρανς, είμαστε σαν εσάς τους στρέιτ και τις στρέιτ, είμαστε σαν εσάς»; Μα δεν είμαστε «σαν εσάς», δε θέλουμε να είμαστε σαν εσάς, δε χρειάζεται να είμαστε σαν εσάς για να αξιώσουμε σεβασμό, για να έχουμε δικαίωμα ύπαρξης. Θέλουμε να είμαστε σαν ΕΜΑΣ. Και υποχρεούνται να μας αποδεχτούν εμάς που είμαστε φτερούδες, θηλυκά αγόρια, νταλίκες, τραβέλια, ανώμαλες, χοντροί και χοντρές, πολυσυντροφικές και πολυσυντροφικοί, μονογονείς, τσούλες, άνθρωποι με αναπηρία, μετανάστριες και μετανάστες, φτωχές, κακοντυμένες, δωδεκάχρονοι, ενενηντάχρονες.

Και επειδή ακούγεται συχνά η δικαιολογία «μα οι γκέι άντρες είναι ό,τι πιο προβοκατόρικο για την κοινωνία, γι’αυτό επικεντρωνόμαστε σ’αυτό», σκεφτείτε το λίγο: Οι στρέιτ-λούκινγκ, στρέιτ-άκτινγκ, νέοι gym γκέι άντρες (φαλακροί/θηλυπρεπείς να μην ενοχλούν, όπως λένε και όλα τα προφίλ στο Gay Romeo), είναι στην πραγματικότητα το λιγότερο απειλητικό, πιο ευκολοχώνευτο κομμάτι του LGBTQI. Δε γίνεται να είναι το σημείο ρήξης με την κοινωνία. Η κοινωνία πρέπει να δει και να αποδεχτεί τις πιο ανώμαλες, πιο φτερά και πούπουλα, φούστα-μπλούζα, αδερφίστικες, νταλικολεσβιακές, καθημερινές εκφάνσεις του lgbtqi κινήματος. Όχι αύριο, σήμερα. Όχι αφού γίνουν αποδεκτοί οι γκέι άντρες. Τώρα.
Αλλιώς χαϊδεύουμε αυτιά. Αλλιώς λέμε ψέματα για την πραγματικότητα. Αλλιώς σβήνονται οι εμπειρίες και οι καταπιέσεις των υπόλοιπων απο εμάς. Των τρανς ανθρώπων που δε μπορούν να περάσουν πάντα ως αξιοσέβαστα cisgender, «κανονικά» άτομα και τρώνε τρανσφοβική βια στο μετρό πανεπιστημίου, μέσα στο βαγόνι, μέρα μεσημέρι με κόσμο να κοιτάει απαθής. Των φτωχών γκέι και λεσβιών που δε μπορούν να ζητήσουν υποστήριξη από την οικογένεια και δε μπορούν να διεκδικήσουν ούτε τον μισθό πείνας του επιθετικού καπιταλισμού που μας δυναστεύει, χωρίς να κρύψουν ότι είναι γκέι και λεσβίες. Των θηλυκών αγοριών και των αρσενικών κοριτσιών που η εφηβεία τους είναι ένα bullying από γονείς, μαθητές και καθηγητές. Των μεταναστών και μεταναστριών που είναι γκέι και λεσβίες και τρανς, και τρώνε τρίδιπλη κακοποίηση, τρίδιπλη ντουλάπα και κανείς δε θυμάται ότι υπάρχουν, και που πολλοί έλληνες lgbt πιστεύουν ότι ήρθαν «εδώ» και «μας» κλέβουν τις δουλειές. Των lgbtqi ανθρώπων με αναπηρία. Του intersex παιδιού στην επαρχία που μεγάλωσε στο φύλο που επέλεξαν οι γιατροί και οι γονείς του, και τώρα το εμποδίζουν να είναι το φύλο που νιώθει γιατί τί θα πει ο κόσμος.

Το Athens Pride οικειοποιείται όλο το φάσμα του lgbtqi αλλά δεν κάνει προσπάθεια να *εκπροσωπεί* όλο το φάσμα, μόνο τα υποκείμενα που βολεύουν. Η οργανωτική επιτροπή δεν έχει τρανς μέλος, και δεν έχει νιώσει την ανάγκη να ψάξει για τρανς μέλος. Η διοργάνωση δε συνδιαμορφώνεται από τις ελληνκές lgbtqi ομάδες που παράγουν πολιτική αντίστασης στην ομοφοβία, την τρανσφοβία και τον σεξισμό στην Αθήνα και την επαρχία. 10 χρόνια Pride, δέκα χρόνια το ίδιο πράγμα, είμαστε όλοι και όλες καλεσμένες σε μια προκαθορισμένη γιορτή και όχι ενεργά υποκείμενα σε μια θυμωμένη διεκδίκηση.

Γιαυτό μας πληγώνει που το Athens Pride τείνει να γίνει ένας συντηρητικός θεσμός. Μας τη σπάει που είμαστε άνεργες και φτωχές, πούστηδες τρανς και λεσβίες που πρέπει να πληρώσουμε 8 ευρώ είσοδο σε μπαρ που το παίζει φιλικό. Ένα μπαρ που έχει μονοπώλιο το οποίο το Pride όχι μόνο δε θέλει να το σπάσει αλλά το ενισχύει. Δε θεωρούμε καθόλου απαραίτητο κομμάτι του Pride και της lgbtqi διεκδίκησης τα μαγαζιά της κατανάλωσης που συμμετέχουν ως χορηγοί.

Μας τρομάζει που είναι καλεσμένο το ΚΕΕΛΠΝΟ, το φασιστικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, που ποινικοποίησε τον HIV, ιεράρχησε γυναικεία σώματα σε άξια και ανάξια και υποστήριξε τη διαπόμπευση των οροθετικών γυναικών, και τη δήλωση Λοβέρδου για την προστασία της ελληνικής οικογένειας (όχι βέβαια της γκέι ή μονογονεϊκής ελληνικής οικογένειας) από την «υγειονομική βόμβα». Το ΚΕΕΛΠΝΟ που μην ξεχνάμε κάνει επιχειρήσεις «σκούπα» στη Συγγρού, αποφασίζει και διατάσσει παράνομους υποχρεωτικούς ελέγχους σε εκδιδόμενες και μη γυναίκες και μετά δημοσιοποιεί τα στοιχεία τους. Για να μπαίνουμε ακόμα στη θέση να εξηγούμε ότι το να είσαι τρανς, εκδιδόμενη, οροθετική, χρήστρια δε σε κάνει λιγότερο άνθρωπο.

Εμείς που παλεύουμε για αλλαγή και κοινωνική δικαιοσύνη κάθε μέρα, χρειαζόμαστε να μιλάμε με επικίνδυνη, όχι διπλωματική γλώσσα για τις καταπιέσεις μας. Χρειαζόμαστε το Pride και πολλές απο εμάς δεν έχουμε χάσει ούτε ένα. Γι’αυτό δε θα το αφήσουμε χωρίς κριτική.

Κάτω τα χέρια απ’τα φύλα, τα σώματα και τις επιθυμίες μας.

Αναδημοσίευση απο εδώ: http://queertrans.espiv.net/forum/index.php?topic=1283.0

Advertisements

Συνέντευξη με μια πολυσυντροφική ακτιβίστρια, μέρος B΄

Συνέντευξη με μια πολυσυντροφική ακτιβίστρια, μέρος B΄

«Αναζητάμε, δικτυωνόμαστε, διεκδικούμε…»

imagesN7YHM8FO

Ίσως για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα πολυσυντροφικό άτομο σπάει τη σιωπή και μιλάει δημόσια για τις ποικίλες πλευρές των ανοιχτών σχέσεων και τις κοινωνικοπολιτικές προεκτάσεις τους. Στο δεύτερο μέρος της αποκαλυπτικής συνέντευξής της, η Λίζα Αστερίου αναλύει το φαινόμενο των ανοιχτών σχέσεων στη χώρα μας και δίνει πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορεί κανείς να τις διαχειριστεί.

Ανοίγει, ακόμη, μια σειρά από μεγάλα ζητήματα: ποιο ρόλο μπορεί να παίξει η πολυσυντροφικότητα στην αμφισβήτηση των κυρίαρχων προτύπων; Πώς μπορούν οι άνθρωποι που την ασκούν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους και για ποιους λόγους θα πρέπει να στηρίξουν το LGBTQ κίνημα; Οι απαντήσεις που δίνει μπορεί να σας εκπλήξουν αλλά και να σας κάνουν να δείτε τα θέματα αυτά με άλλα μάτια!

 Το ιστολόγιό μας φιλοδοξεί να γίνει βήμα για τους ανθρώπους που ασκούν την πολυσυντροφικότητα και θα ήθελαν να μιλήσουν γι’ αυτήν, έστω και με ψευδώνυμο. Όσες και όσοι ενδιαφέρονται, μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας στη διεύθυνση polyamorygr@yahoo.gr.

Δείτε το πρώτο μέρος της συνέντευξης εδώ: https://polyamorygr.wordpress.com/2014/05/18/%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%ce%ad%cf%82-%cf%83%cf%87%ce%ad%cf%83%ce%b5%ce%b9%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%ac%ce%b4%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%83%ce%ae/

Τι θα είχες να προτείνεις στους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τις πολυσυντροφικές σχέσεις;

Να μην πάνε ξυπόλητοι στ’ αγκάθια! Στο εξωτερικό, ειδικά στη βόρεια Αμερική, έχει γίνει πολλή δουλειά γύρω απ’ αυτά τα θέματα. Ψάχνοντας στο Διαδίκτυο θα βρει κανείς άπειρο υλικό για πλήθος ζητήματα που σχετίζονται με τις πολυσυντροφικές σχέσεις: για τις ποικίλες μορφές που έχουν, για τους κανόνες που ενδεχομένως να χρειάζονται, για τους τρόπους επικοινωνίας, για τη διαχείριση της ζήλιας και άλλων συναισθημάτων, για τα θέματα των παιδιών κ.ά. Υπάρχουν επίσης εξαιρετικά βιβλία, τα οποία μπορεί να παραγγείλει κανείς από το εξωτερικό (ας ευχηθούμε να μεταφραστούν κάποτε και στα ελληνικά).

Ωστόσο, εδώ υπάρχει ένα μεγάλο caveat («προσέξτε», επί το λατινικότερον): άλλο η Ελλάδα κι άλλο η βόρεια Αμερική. Δεν μπορούμε να κάνουμε copypaste αυτό που μπορεί να συμβαίνει στην άλλη άκρη του κόσμου και να το μεταφέρουμε αυτούσιο στη γειτονιά μας. Άλλη η κουλτούρα, άλλες οι συνθήκες, άλλη η προεργασία που έχει γίνει όλα αυτά τα χρόνια. Για παράδειγμα, σε κάποιους κύκλους ανθρώπων εκεί η αναζήτηση της αυτογνωσίας είναι συνηθισμένο φαινόμενο. Υπάρχει πλήθος από σεμινάρια, εργαστήρια, βιβλία αυτοβοήθειας, αλλά και ειδικευμένους ψυχολόγους που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να κατανοήσουν, να διαχειριστούν και να μοιραστούν τα συναισθήματά τους.

Τέτοιου είδους αναζητήσεις είναι πολύ χρήσιμες στις πολυσυντροφικές σχέσεις, γιατί βασίζονται στην αυτογνωσία και την καλή επικοινωνία. Αν ενδιαφέρεστε για τέτοιες σχέσεις, καλά θα κάνετε να μπείτε σ’ αυτό το ταξίδι της αναζήτησης. Όταν γνωρίζετε ποιες/ποιοι είστε, τι θέλετε και τι μπορείτε να δώσετε σε μια σχέση, έχετε σαφώς περισσότερες πιθανότητες να πετύχετε τους στόχους σας.

Άραγε αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να ακολουθήσουμε τον ίδιο δρόμο με τα πολυσυντροφικά άτομα της Αμερικής; Να θυμίσω εδώ ότι το γνωστό ρητό «γνώθι σαυτόν» δεν είναι madeintheUSA αλλά madeinancientGreece! Από κει και πέρα, η πρόκληση είναι να φτιάξουμε τις δικές μας εκδοχές της πολυσυντροφικότητας, οι οποίες θα μπορούν να προσαρμοστούν στα ελληνικά δεδομένα.

Νομίζω πως το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να δικτυωθούμε με ανθρώπους που έχουν αντίστοιχες αναζητήσεις. Έχει τεράστια σημασία να μπορούμε να μαθαίνουμε ο ένας απ’ τον άλλο. Έτσι αντλούμε όχι μόνο γνώση αλλά και δύναμη και κουράγιο. Το Διαδίκτυο αποτελεί έναν καλό τρόπο να κάνουμε τέτοιου είδους επαφές, π.χ. οι σελίδες και ομάδες που έχουμε στο Facebook, καθώς και τα ιστολόγιά μας. Θα πρότεινα επίσης να δημιουργηθούν ομάδες εργασίας με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων, την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση σε θέματα ανοιχτών σχέσεων.

Σημειώνω ότι μια τέτοια συλλογική πρωτοβουλία έχει ήδη ξεκινήσει στην Αθήνα κι ελπίζω ότι με την πάροδο του χρόνου θα επεκταθεί και σε άλλα μέρη. Αν κάποιοι άνθρωποι θα ήθελαν να βοηθήσουν, μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας μέσα από το ιστολόγιο αυτό.

Καλά όλα αυτά σε θεωρητικό επίπεδο. Στην πράξη, όμως, πόσο ενδιαφέρον υπάρχει σήμερα στη χώρα μας για ένα πιο ανοιχτό στιλ σχέσεων;

Πριν λίγα χρόνια ούτε καν θα φανταζόμουν ότι οι ανοιχτές σχέσεις θα εξελίσσονταν σε μαζικό ρεύμα. Σήμερα υπάρχουν πάρα πολλά άτομα που πειραματίζονται με αυτές. Το βλέπουμε ιδιαίτερα στο χώρο του swinging – τα club και τα πάρτι ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια, όπως και οι σελίδες στο Διαδίκτυο. Μέσα στο χώρο των swingers, αλλά και έξω απ’ αυτόν, υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι που «ψάχνονται» προς την κατεύθυνση της πολυσυντροφικότητας. Η τελευταία είναι ακόμη σε εμβρυακό επίπεδο στη χώρα μας, όμως πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε καλό δρόμο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το χειμώνα του 2014 έγινε ένα σχετικό εργαστήρι με μεγάλη προσέλευση και ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την πλευρά του κόσμου που συμμετείχε.

Πιστεύω πως ζούμε σε μια καλή εποχή για τέτοιου είδους αναζητήσεις. Η οικονομική κρίση που μαστίζει τη χώρα μας έχει μετατραπεί και σε ιδεολογική κρίση. Οι άνθρωποι αμφισβητούν πλέον το υπάρχον σύστημα όχι μόνο σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο αλλά και σε πολλά άλλα. Ζούμε σε μια εποχή κινηματική, όπως δείχνουν οι χιλιάδες κινητοποιήσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Όσο κι αν το πολιτικό και το προσωπικό μοιάζουν πράγματα ξεκομμένα το ένα από το άλλο, στην πραγματικότητα δεν είναι. Όταν οι άνθρωποι αρχίζουν να αμφιβάλλουν για τα κυρίαρχα πρότυπα, αυτό επηρεάζει και τον τομέα των σχέσεων.

Άλλωστε, τα γνωστά συντηρητικά πρότυπα που εξιδανικεύουν τη μονογαμία, την ετεροφυλοφιλία, το ζευγάρι και την πυρηνική οικογένεια παρουσιάζουν πλέον πολλές ρωγμές. Το στερεότυπο της «ευτυχισμένης οικογένειας» με τη μαμά, τον μπαμπά και τα δύο παιδιά μπάζει νερά από παντού. Ας μην ξεχνάμε ότι περισσότεροι από τους μισούς γάμους καταλήγουν σε διαζύγιο, ενώ η ενδοοικογενειακή βία έχει αυξηθεί κάτω από την πίεση της κρίσης.

Πέρα από έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής σε ατομικό επίπεδο, ποια είναι η συμβολή της πολυσυντροφικότητας στα κοινωνικά κινήματα αμφισβήτησης και στην κριτική του οικονομικού και πολιτικού συστήματος;

Να θυμίσω εδώ ένα παλιό φεμινιστικό σύνθημα που λέει ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό». Μια κοινωνία προβληματική μοιραία θα παράγει και προβληματικές ανθρώπινες σχέσεις – το αντίθετο θα ήταν περίεργο. Η πολυσυντροφικότητα δεν μπορεί από μόνη της ν’ αλλάξει αυτή την κατάσταση, μπορεί όμως να συμβάλει στην αμφισβήτηση των κυρίαρχων προτύπων. Οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τις ανοιχτές σχέσεις έχουν κάθε λόγο ν’ αναρωτιούνται: γιατί υπάρχει σεξουαλική καταπίεση; Ποιους στόχους εξυπηρετεί; Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε απ’ αυτήν και να χτίσουμε μια άλλη, πιο ελεύθερη κοινωνία;

Ας θυμηθούμε το μεγάλο και πολύπλευρο κίνημα των δεκαετιών ’60 και ’70. Οι άνθρωποι τότε, ιδίως η νεολαία, διεκδικούσαν το σταμάτημα του πολέμου στο Βιετνάμ, καθώς και τα δικαιώματα των μαύρων, των γυναικών και των ομοφυλόφιλων. Εκτός από όλα τα άλλα θέματα, εκείνο το κίνημα είχε ψηλά στην ατζέντα του και το θέμα της σεξουαλικής ελευθερίας. Δεν σταματούσε εκεί όμως – ήθελε ν’ αλλάξει τον κόσμο. Αυτή η δυναμική περίοδος έγινε η μήτρα που γέννησε το ρεύμα της πολυσυντροφικότητας. Είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, είμαστε τα πνευματικά παιδιά εκείνης της εποχής. Σήμερα μια από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο χώρος των ανοιχτών σχέσεων είναι να μάθει και πάλι να λειτουργεί κινηματικά. Αν καταφέρουμε να αντιπαλέψουμε την απολιτικότητα, έχουμε πολλά να κερδίσουμε.

Πώς μπορούν τα πολυσυντροφικά άτομα να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους μέσα στην κοινωνία μας;

Πιστεύω πως ο καλύτερος τρόπος είναι να βγούμε πρώτα απ’ όλα από το καβούκι μας. Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε ένα πρωτοπόρο κίνημα που παλεύει ενάντια στη σεξουαλική και σεξιστική καταπίεση. Μέχρι στιγμής το σηκώνουν στους ώμους τους οι LGBTQ άνθρωποι. Ίσως αυτό να ξενίζει κάποιους/ες γιατί αυτοπροσδιορίζονται ως ετεροφυλόφιλοι ή βρίσκονται μακριά από τις διεργασίες εκείνου του χώρου.

Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική ματιά οι ανοιχτές σχέσεις και ο LGBTQ χώρος έχουν πολλά κοινά. Για παράδειγμα, πρόσφατα έκανε το γύρο του κόσμου η είδηση σχετικά με τρεις Αμερικανίδες που «παντρεύτηκαν» μεταξύ τους με μια ρομαντική γαμήλια τελετή και τώρα περιμένουν παιδί. Κι αν αυτό ακούγεται πολύ extreme για τα ελληνικά δεδομένα, να θυμίσω ότι στο πεδίο των ανοιχτών σχέσεων η αμφισεξουαλικότητα δεν είναι διόλου σπάνιο φαινόμενο. Π.χ. στο χώρο των swingers είναι πολύ συνηθισμένο να «παίζουν» ερωτικά οι γυναίκες μεταξύ τους. Επίσης, υπάρχουν αμφιφυλόφιλα ζευγάρια που συνευρίσκονται με παρόμοια ζευγάρια ή προσκαλούν στην παρέα τους διεμφυλικά (trans) άτομα.

Ωστόσο, πέρα από τις ερωτικές «συγγένειες», ο ίδιος ο όρος queer (το γράμμα Q στο ακρωνύμιο LGBTQ) υποδηλώνει τους ανθρώπους που αμφισβητούν τα κυρίαρχα πρότυπα σεξουαλικότητας, σχέσεων και φύλου. Προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα να αυτοπροσδιορίζομαι ως queer. Θεωρώ ότι αυτός ο όρος χωράει θαυμάσια και τα πολυσυντροφικά άτομα.

Για να το δούμε, όμως, και πιο πρακτικά το θέμα: για να μπορέσουμε να παλέψουμε ενάντια στις σεξουαλικές και σεξιστικές διακρίσεις χρειαζόμαστε συμμάχους. Τι πιο λογικό, λοιπόν, από να στραφούμε προς τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν τέτοιες διακρίσεις και αγωνίζονται εναντίον τους; Ας κάνουμε το βήμα να τους προσεγγίσουμε γιατί κι εκείνοι έχουν ανάγκη από αλληλεγγύη. Είναι σημαντικό να στηρίζουμε με την παρουσία μας τις κινητοποιήσεις και τις εκδηλώσεις τους, επικοινωνώντας μαζί τους και για τα δικά μας θέματα. Έχουμε μπροστά μας, στις 14 Ιουνίου, το Φεστιβάλ Υπερηφάνειας (PrideFestival), που μπορεί να γίνει μια γιορτή και συνάμα διεκδίκηση της σεξουαλικής διαφορετικότητας. Εγώ θα είμαι εκεί. Εσείς;

Σ’ ευχαριστούμε, Λίζα, που μοιράστηκες μαζί μας τις εμπειρίες και τις σκέψεις σου.

Η Λίζα Αστερίου αρθρογραφεί στην ιστοσελίδα «Άρτιο», http://art-io.eu/blog/author/lisa/, και διατηρεί το ιστολόγιο «Πολυσυντροφικότητα», http://polysyntrofikotita.wordpress.com/. Βρείτε την στο Facebook, https://www.facebook.com/lisa.asteriou, και στη σελίδα «Ανοιχτές σχέσεις», https://www.facebook.com/pages/%CE%91%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CF%87%CF%84%CE%AD%CF%82-%CF%83%CF%87%CE%AD%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/123049717800505.


«Το σώμα πρέπει να είναι δικό μας. Ούτε του κράτους, ούτε της αγοράς»

«Το σώμα πρέπει να είναι δικό μας. Ούτε του κράτους, ούτε της αγοράς»

silvia federicci

του  Ιμπάι Αρμπίντε Άθα

Αναδημοσίευση από: http://www.fylosykis.gr/2014/06/%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%8E%CE%BC%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%AD%CF%80%CE%B5%CE%B9-%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%BF%CF%8D%CF%84%CE%B5

Η Σίλβια Φεντερίτσι βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βαρκελώνη και σάρωσε. Η ίδια πιστεύει ότι χρειαζόμαστε ένα νέο φεμινιστικό κίνημα, αποτελούμενο όχι κατ’ ανάγκη μόνο από γυναίκες, το οποίο θα θέσει πάλι στο κέντρο την αναπαραγωγική εργασία. Μετά τον Κάλιμπαν και τη μάγισσα, το έργο που της χάρισε διεθνή αναγνώριση[1],  τώρα εκδίδει την Επανάσταση στο σημείο μηδέν[2].

Τετάρτη 7 Μαΐου. Μια μεγάλη ουρά φτάνει μέχρι έξω από το Ατενέου Κοοπερατίβο Λα Μπάσε στη Βαρκελώνη: ο κόσμος περιμένει να ακούσει την ομιλία. Την επόμενη ημέρα η αίθουσα του Αυτόνομου Πανεπιστημίου Βαρκελώνης, όπου δίνεται η ίδια διάλεξη, αποδεικνύεται μικρή. Κάποιοι από τους παρευρισκόμενους κάθονται στο διάδρομο, πάνω στα τραπέζια, συνωστίζονται στην πόρτα. Η ίδια συμμετοχή προβλέπεται σε όλη την περιοδεία της.

Ο λόγος για τη Σίλβια Φεντερίτσι, τη φεμινίστρια της εποχής μας, που στα εβδομήντα δύο της χρόνια αποκτά φήμη που δεν είχε γνωρίσει ποτέ πριν. Περιοδεύει καλεσμένη του Ιδρύματος Λος Κομούνες, για να παρουσιάσει το νέο της βιβλίο Επανάσταση στο σημείο μηδέν: αναπαραγωγή, οικιακή εργασία και φεμινιστικοί αγώνες, το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τραφικάντες ντε Σουένιος. Είναι ο ίδιος εκδοτικός οίκος που εξέδωσε στα ισπανικά το έργο που έκανε τη Φεντερίτσι παγκόσμια γνωστή: ο Κάλιμπαν και η μάγισσα: γυναίκες, σώμα και πρωταρχική συσσώρευση.

Η Φεντερίτσι γεννιέται στην Πάρμα της Ιταλίας το 1942. Εκεί κάνει τα πρώτα της βήματα στα κινήματα. Το 1967 μεταναστεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αναπτύσσει δράση στο φοιτητικό κίνημα, στις κινητοποιήσεις ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, στο κίνημα υπέρ των πολιτικών δικαιωμάτων και κυρίως στο φεμινιστικό κίνημα. Τη δεκαετία του 1980 ζει στη Νιγηρία, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Πορτ Χάρκουρτ και συμμετέχει σε γυναικείες οργανώσεις που αγωνίζονται ενάντια στην πολιτική της δομικής προσαρμογής[3]. Σήμερα είναι καθηγήτρια πολιτικής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Χόφστρα του Λονγκ Άιλαντ στη Νέα Υόρκη.

Η σκέψη της είναι έντονα επηρεασμένη από τον εργατιστικό μαρξισμό, αν και πάντα ήταν επικριτική προς τους σημαντικότερους εκπροσώπους του, όπως, λόγου χάρη, ο Τόνι Νέγκρι ή ο Πάολο Βίρνο. Ενώ αυτοί απέδιδαν κεντρική σημασία στον τεχνολογικό μετασχηματισμό και την άυλη εργασία, η ίδια βάσισε στην οπτική του φύλου την έρευνά της σχετικά με τον μηχανισμό συσσώρευσης μέσω της αποστέρησης.

Μιλάμε μαζί της, ενώ πίνουμε καφέ, που δυστυχώς γι’ αυτήν δεν είναι πραγματικός καπουτσίνο.

Στη Νιγηρία συνειδητοποιείς τη σημασία του χρέους, θέμα που τώρα είναι κεντρικό στη Νότια Ευρώπη.

Είναι βασικό να κατανοήσουμε τη σημασία της οικονομίας του χρέους. Το χρέος είναι τόσο παλιό όσο και ο καπιταλισμός· στην πραγματικότητα είναι παλαιότερο. Αλλά ως ταξική σχέση έχει υποστεί πολλές μεταβολές. Ο Μαρξ μιλά για το εθνικό χρέος ως μέσο πρωταρχικής συσσώρευσης, επιπλέον όμως είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το χρέος σήμερα.

Με την έννοια ότι έχει γίνει μέσο πειθαρχίας, έτσι δεν είναι;

Ναι, το χρέος είναι μέσο διακυβέρνησης, μέσο πειθαρχίας και μέσο επιβολής διαλυτικών ταξικών σχέσεων. Πιστεύω ότι αυτή η τρίτη όψη της οικονομίας του χρέους δεν έχει επισημανθεί επαρκώς. Παραδείγματος χάρη, ο Μαουρίτσιο Λατσαράτο στην εργασία του Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου δεν αναδεικνύει αυτή την πτυχή[4]. Εννοώ ότι όλο και περισσότερο το χρέος συνιστά ταξική σχέση, στο πλαίσιο της οποίας εξαφανίζεται η εργασία, φαίνεται ότι εξαφανίζεται η εκμετάλλευση (αν και το χρέος είναι από μόνο του φοβερή μέθοδος εκμετάλλευσης) και εξαφανίζεται η ίδια η ταξική σχέση, επειδή επιβάλλει ατομική σχέση με το κεφάλαιο, με τις τράπεζες, αντί για συλλογική σχέση. Εξαφανίζεται το αναγνωρίσιμο πρόσωπο του ιδιοκτήτη που τώρα είναι οι τράπεζες. Είναι μηχανισμός που δημιουργεί αίσθημα ενοχής αντί ενδυνάμωσης.

Για μένα ήταν πολύ σημαντικό να καταλάβω πώς γίνεται η μετάβαση από μια πρώτη φάση, συνδεδεμένη με τα σχέδια δομικής προσαρμογής, όπου η εκμετάλλευση οργανώνεται μέσω του εξωτερικού εθνικού χρέους, σε ένα δεύτερο στάδιο, όπου γίνεται υπέρβαση του κράτους και το χρέος καθίσταται μια άμεση σχέση με τις τράπεζες μέσω του χρηματοοικονομικού συστήματος. Το χρηματοοικονομικό σύστημα σημαίνει την κρίση του προτύπου του κράτους πρόνοιας και προϋποθέτει ότι κάθε περίοδος αναπαραγωγής είναι περίοδος συσσώρευσης.

Δηλαδή, η εκμετάλλευση μεταφέρεται σε όλους τους τομείς της ζωής μέσω των διδάκτρων, της συμμετοχής στο κόστος περίθαλψης, των δανείων εφ’ όρου ζωής.

Ακριβώς. Σε όλες αυτές τις αναπαραγωγικές περιόδους το κράτος επενέβαινε παλαιότερα ως χορηγός και τώρα λειτουργεί ως φοροεισπράκτορας. Είναι διαμεσολαβητής της οικονομίας. Ένας από τους αγώνες που εμφανίστηκαν με αφορμή το κίνημα Occupy είναι ο αγώνας ενάντια στο χρέος. Μια οργάνωση που ονομάζεται «Χτυπήστε το Χρέος» έχει εκδώσει το βιβλίο Επιχειρησιακός οδηγός των αντιστεκόμενων στο χρέος, το οποίο πραγματεύεται τον τρόπο οργάνωσης ενάντια στο χρέος λόγω δανείου κατοικίας, σπουδών, υγείας κτλ.[5] Ένα από τα προβλήματα του χρέους είναι ότι οι άνθρωποι ντρέπονται να παραδεχτούν ότι είναι χρεωμένοι, επειδή το βιώνουν ως προσωπική αποτυχία: πιστεύουν ότι χρησιμοποίησαν με λανθασμένο τρόπο τα χρήματα του δανείου, έκαναν κακή επένδυση, ζούσαν πάνω από τις δυνατότητές τους. Αυτό καθιστά το χρέος πολύ αποτελεσματικό πρότυπο εκμετάλλευσης. Παραδείγματος χάρη, αν ζητήσεις δάνειο για να σπουδάσεις, έχεις ήδη παγιδευτεί: δεν θα μπορέσεις να επιλέξεις το είδος εργασίας· μπορεί να χρειαστείς δύο δουλειές, δεν θα τολμήσεις να διεκδικήσεις δικαιώματα για να μη μείνεις στην ανεργία, γιατί έχεις χρέη κτλ.

Γνωρίζεις το Κίνημα των Πληττόμενων από τα Δάνεια[6]; Κατάλαβαν ότι η κατάστασή τους δεν είναι προσωπική αποτυχία και τη μετέτρεψαν συλλογικά σε πρόβλημα πρώτης πολιτικής τάξης.

Το γνώρισα αυτές τις μέρες. Πήγα στις συνελεύσεις τους και νομίζω ότι ήταν πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία. Επίσης το Κίνημα των Πληττόμενων από τα Δάνεια δεν αγωνίζεται μόνο ενάντια στο χρέος λόγω δανείου αλλά και για την πρόσβαση σε αξιοπρεπή κατοικία, δεν αρκεί η αντίθεση στο χρέος. Η απαλλαγή από το χρέος χρειάζεται συμπλήρωμα: την πρόσβαση στα κοινά αγαθά. Αν διαγραφεί το χρέος, αλλά δεν δημιουργηθούν διαφορετικές κοινωνικές σχέσεις, το χρέος θα εμφανιστεί πάλι. Ο αγώνας ενάντια στο χρέος προϋποθέτει τον αγώνα για μια κοινωνία χωρίς εμπορευματοποίηση.

Το ζήτημα των κοινών αγαθών έχει κεντρική θέση στο έργο σου. Ωστόσο δεν δινόταν σημασία σ’ αυτό το θέμα, όταν άρχισες να συμμετέχεις στα κινήματα.

Στην πραγματικότητα δεν καταλαβαίνουμε τη σημασία των κοινών αγαθών μέχρι να καταλάβουμε ότι τα χάνουμε, ότι η αναδιάρθρωση της παγκόσμιας οικονομίας αποσκοπεί στην κατάργησή τους. Το είδα πολύ καθαρά στη Νιγηρία. Στην Αφρική, στο Μεξικό, στις χώρες των Άνδεων, στην Ινδία υπάρχουν ακόμη μορφές κοινοτικής ιδιοκτησίας που δέχονται όλο και περισσότερες επιθέσεις από ένα νέο κύμα περιφράξεων γης, πρωταρχικής συσσώρευσης ακριβώς μέσω του χρέους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δεκαετία του 1990, ο λόγος περί κοινοκτημοσύνης απέκτησε νέα ώθηση χάρη στους Ζαπατίστας που έθεσαν το ζήτημα στη διεθνή ημερήσια διάταξη των κοινωνικών κινημάτων.

Όταν όμως μιλάμε για κοινά αγαθά, δεν εννοούμε μόνο την κοινόκτητη γη.

Ακριβώς. Μετά το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση διευρύναμε τον λόγο περί αγαθών ως λόγο αντιτιθέμενο στη διάλυση του κράτους πρόνοιας. Καταλάβαμε ότι ο αγώνας δεν πρέπει να περιοριστεί στην υπεράσπιση της διατήρησης των σημερινών δημόσιων υπηρεσιών. Το σύστημα πρόνοιας των προηγούμενων δεκαετιών κάνει βαθύτατες διακρίσεις. Σχεδιάστηκε για να ενισχύσει την ηθική της εργασίας, την ηθική της εκμετάλλευσης. Παραδείγματος χάρη, η οικιακή εργασία αποκλείεται από τις εγγυήσεις τις οποίες παρείχε το κράτος πρόνοιας. Επινοήθηκε ως συμπλήρωμα της μισθωτής εκμετάλλευσης, όχι ως εγγύηση δικαιωμάτων ανεξάρτητων από την εργασία. Οι αγώνες ενάντια στην ιδιωτικοποίηση πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την απλή υπεράσπιση των δημόσιων υπηρεσιών: πρέπει να υπερασπιστούν τα κοινά αγαθά. Γιατί το δημόσιο δεν είναι κοινό, το δημόσιο είναι μια μορφή ιδιωτικοποίησης, ιδιοκτήτης είναι το κράτος, το οποίο δεν ελέγχουμε εμείς.

Στη σκέψη σου έχει θεμελιώδη θέση το ζήτημα του ελέγχου του γυναικείου σώματος.

Το γυναικείο σώμα ήταν από τα πρώτα πεδία τα οποία επιχείρησε να ιδιωτικοποιήσει το κράτος. Η ανάκτηση του σώματός μας πρέπει να ενταχθεί στην προοπτική της ανάκτησης των κοινών αγαθών. Το σώμα πρέπει να είναι δικό μας. Ούτε του κράτους, ούτε της αγοράς.

Επικρίνεις τον Μαρξ, γιατί δεν έλαβε υπόψη την οικειοποίηση του γυναικείου σώματος ως καταστατική πράξη του καπιταλισμού.

Όλος ο λόγος του Μαρξ σχετικά με την αναπαραγωγή της εργατικής τάξης είναι εντελώς φυσιοκρατικός. Δεν θεωρεί την αναπαραγωγή πεδίο πάλης. Δεν αντιλαμβάνεται ότι στην καπιταλιστική κοινωνία άνδρες και γυναίκες έχουν διαφορετικά συμφέροντα. Οι γυναίκες έχουν ιδιαίτερα συμφέροντα, υπάρχει ιδιαίτερη σχέση εκμετάλλευσης ανάμεσα στις γυναίκες και το κράτος, ανάμεσα στις γυναίκες και το κεφάλαιο. Ο Μαρξ υποστηρίζει ότι το κεφάλαιο «αφήνει στα χέρια της φύσης» την αναπαραγωγή. Φυσικοποιεί μια διαδικασία που στην πραγματικότητα είχε πάντα κεντρικό ρόλο.

Δεν είναι φυσική διαδικασία, αλλά ταξική σχέση.

Ναι. Ταξική σχέση, γιατί το κεφάλαιο προσπαθεί να οικειοποιηθεί το σώμα των γυναικών και να το μετατρέψει σε μηχανή προς αναπαραγωγή νέων γενεών εργαζομένων. Γι’ αυτό οι εξουσιαστές έχουν τόσο μεγάλο συμφέρον να ρυθμίσουν τη γεννητικότητα. Αν όχι, γιατί ενδιαφέρονται τόσο πολύ να καθορίσουν τη δυνατότητα των γυναικών να αποφασίζουν πότε θέλουν να γεννήσουν; Δεν μιλάμε για το παρελθόν, αρκεί να δούμε την αλλαγή του νόμου για τις αμβλώσεις την οποία προωθεί το Λαϊκό Κόμμα[7]. Σε άλλα μέρη του κόσμου οι αλλαγές του νόμου για τις αμβλώσεις συνοδεύονται από διαδικασίες αναγκαστικής στείρωσης, τις οποίες διαχειρίζονται η Παγκόσμια Τράπεζα, τα διεθνή ενεχυροδανειστήρια. Υπάρχει διεθνές συμφέρον να εμποδιστούν οι γυναίκες από τη δυνατότητα απόφασης. Τέλος υπάρχει εμμονή στην εξεύρεση εργαστηριακών μεθόδων αναπαραγωγής· προσπάθειες που μοιάζουν με επιστημονική φαντασία, που αποσκοπούν στη γέννηση ανθρώπων του σωλήνα χωρίς την ανάγκη μητέρας. Το γυναικείο σώμα είναι το μεγάλο εμπόδιο που το κεφάλαιο δεν μπόρεσε να υπερβεί.

capitalismo-y-trabajo-domestico_090514_1399650333_96_

Το πρώτο μέρος του βιβλίου σου Επανάσταση στο σημείο μηδέν βασίζεται στους αγώνες σου για τον μισθό των οικιακών βοηθών. Ωστόσο το δεύτερο μέρος απομακρύνεται κάπως από αυτό, καθώς ασχολείται με τις αγρότισσες που εργάζονται στην κοινόκτητη γη, οι οποίες είναι εκατομμύρια στον κόσμο.

Ναι, γιατί το δεύτερο μέρος γράφτηκε μετά τη διαμονή μου στη Νιγηρία, όταν διαπίστωσα τη σπουδαιότητα των γυναικών στη γεωργία επιβίωσης, η οποία αποτελεί μέρος της διαδικασίας καθημερινής αναπαραγωγής σε ευρείες περιοχές του πλανήτη. Αυτό θέτει νέα ερωτήματα ως προς τη στρατηγική η οποία επιδιώκει την καθιέρωση μισθού για την οικιακή εργασία. Είναι η εξέλιξη της σκέψης μου από τη δεκαετία του 1970 μέχρι τους αγώνες μου στο κίνημα κατά της παγκοσμιοποίησης από τη δεκαετία του 1990 μέχρι σήμερα. Δεν αρνούμαι ότι είναι σημαντική η επίτευξη διεκδικήσεων όπως ο μισθός για την οικιακή εργασία, αλλά προσθέτω το ζήτημα των κοινών αγαθών. Επίσης είναι καρπός της διαπίστωσης ότι ο μισθός συνιστά ελάχιστα αξιόπιστη εγγύηση δικαιωμάτων.

Με αυτή την έννοια ποια γνώμη έχεις σχετικά με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα;

Πριν απ’ όλα είμαι αντίθετη σε ένα «εισόδημα πολιτών». Γιατί η έννοια του πολίτη αποκλείει αυτόματα όλους τους μετανάστες και τις μετανάστριες που δεν αναγνωρίζονται ως πολίτες. Εν πάση περιπτώσει ας πούμε ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Είναι όμως μια έννοια πολύ προβληματική για διάφορους λόγους. Υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα της νεοφιλελεύθερης δεξιάς που ήδη σχεδιάζει το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα – ο ίδιος ο Μίλτον Φρίντμαν ήταν υπέρ. Αντιλαμβάνονται ότι η κατάσταση στον κόσμο είναι ανυπόφορη και σχεδιάζουν το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα ως υποκατάστατο των κοινωνικών δικαιωμάτων. Σου δίνουν τα ψίχουλα του κοινωνικού πλούτου και την ίδια στιγμή σε αποκλείουν από οποιοδήποτε δικαίωμα θα μπορούσε να αποτελέσει μηχανισμό αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου. Είναι ένα είδος θεσμοθετημένης ελεημοσύνης με σκοπό να επισκιάσει τους αγώνες για τα κοινά αγαθά. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι κάθε διεκδίκηση είναι χρήσιμη στον βαθμό που προϋποθέτει αποτελεσματικές μορφές οργάνωσης και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα δύσκολα μπορεί να γίνει αντικείμενο οργάνωσης. Δεν έχει την ικανότητα να δημιουργεί νέες συμμαχίες, όπως θα είχε η διεκδίκηση μισθού για οικιακή εργασία, επειδή δεν έχει την ικανότητα να αποκαλύπτει νέες μορφές εκμετάλλευσης.

Ένας άλλος κίνδυνος είναι μήπως αυτή η γενική διεκδίκηση συγκαλύψει ακόμη μια φορά την ιδιαιτερότητα των γυναικείων διεκδικήσεων, στην προκειμένη περίπτωση του μισθού για οικιακή εργασία.

Ακριβώς. Η απαίτηση «εισόδημα για όλους» επισκιάζει το δικαίωμα του εισοδήματος για την οικιακή εργασία. Απλώνει ένα πέπλο και λέει «όλοι είμαστε ίσοι» υποβαθμίζοντας τη συγκεκριμένη διεκδίκηση των γυναικών.

Όταν μιλάμε για τους αγώνες που σχετίζονται με την αναπαραγωγή, αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα ότι δεν υπάρχει μέσο ανάλογο με αυτό που είναι η απεργία για το εργατικό κίνημα.

Αυτό είναι καίριο ζήτημα, με το οποίο ωστόσο ο φεμινισμός έχει ασχοληθεί ελάχιστα. Από τη δεκαετία του 1970 υπήρξαν φωνές, κυρίως στην Ιταλία και την Ισπανία, που είπαν «δεν υπάρχει γενική απεργία, αν εκείνη τη μέρα οι γυναίκες πρέπει να δουλεύουν ως συνήθως» ή «αν σταματήσει η αναπαραγωγική εργασία, σταματά όλη η κοινωνία». Αλλά δεν προχώρησαν πέρα από τις διακηρύξεις. Βέβαια υπήρξαν αγώνες σε τομείς κατ’ εξοχήν γυναικείας εργασίας στους οποίους αυτό τέθηκε, παραδείγματος χάρη, στις νοσοκόμες. Στα επαγγέλματα φροντίδας δεν μπορούν να ισχύουν τα ίδια συνθήματα με την αναπαραγωγική εργασία. Όταν μας λένε, «αν απορρίψεις την αναπαραγωγική εργασία, αρνείσαι να φροντίσεις τα αγαπημένα σου πρόσωπα», στην πραγματικότητα μας λένε ότι πρέπει να δεχτούμε την εκμετάλλευση, τη δική μας και των υπολοίπων.

Το σημείο αφετηρίας είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι η αναπαραγωγική εργασία περιλαμβάνει δύο σχέδια: την αναπαραγωγή της ζωής και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου. Αυτές οι δύο αλληλοεπικαλυπτόμενες διαδικασίες πρέπει να διαχωριστούν. Ο αγώνας αρχίζει όταν διαχωρίσουμε τις δύο πλευρές, όταν κατανοήσουμε ότι δεν είναι δυνατό να μιλάμε για συνολική απόρριψη της αναπαραγωγικής εργασίας. Πρέπει να μάθουμε να διαχωρίζουμε την αναπαραγωγή που υπηρετεί την αγορά εργασίας από την αναπαραγωγή που βρίσκεται έξω από την αγορά εργασίας ή ακόμη και ενάντια στην αγορά εργασίας. Ο καπιταλισμός έχει συνενώσει αυτές τις δύο όψεις και πιστεύω ότι είναι βασικό να τις διαχωρίσουμε.

Η εναλλακτική λύση που προσφέρει η αγορά στις γυναίκες της μεσαίας ή της ανώτερης τάξης, οι οποίες απορρίπτουν την αναπαραγωγική εργασία, είναι να την αναθέτει σε άλλες γυναίκες, συνήθως μετανάστριες.

Αυτό έχει σχέση με μια μορφή φεμινισμού που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1980, για να απενεργοποιήσει τα ανατρεπτικά του στοιχεία. Τον εξημέρωσαν και μέρος αυτής της εξημέρωσης υπήρξε η εξίσωση της γυναικείας χειραφέτησης με την εργασιακή επιτυχία, για την οποία ήταν αναγκαία η αναδιοργάνωση της αναπαραγωγικής εργασίας που την αναλαμβάνουν πάλι οι απαλλοτριωμένες γυναίκες από την Αφρική, τη Λατινική Αμερική κτλ. – αν και στο πλαίσιο αυτής της νέας δυναμικής ασφαλώς έχουν δημιουργηθεί πολύ ενδιαφέροντα κινήματα, όπως οι διεθνείς οργανώσεις μισθωτών οικιακών βοηθών, που αποτελούν συνέχεια των διεκδικήσεων των οικιακών βοηθών για αξιοπρεπείς μισθούς. Δηλαδή, αποτελούν συνέχεια των αγώνων τους οποίους εγκατέλειψαν οι Ευρωπαίες φεμινίστριες. Αυτή η νέα πραγματικότητα για εκατομμύρια γυναίκες που εργάζονται ως οικιακές βοηθοί θέτει νέες μορφές οργάνωσης και νέες προκλήσεις. Η μεγαλύτερη απ’ όλες περνά μέσα από την ένωση στον ίδιο αγώνα όσων αμείβονται για την οικιακή εργασία και όσων δεν αμείβονται.

Τα συμπεράσματα από όλα τα παραπάνω ποικίλλουν. Ένα: ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που πρέπει να καταργηθεί, γιατί υποτιμά την οικιακή εργασία. Δύο: η διαδικασία του αγώνα πρέπει να είναι πριν απ’ όλα διαδικασία αναδιοργάνωσης αυτής της εργασίας με σκοπό την εξάλειψη του καπιταλιστικού περιεχομένου της αναπαραγωγής. Πρέπει να δημιουργήσουμε νέες μορφές συνεργασίας, διαβίωσης, κατοίκησης στις πόλεις, τροφοπαρασκευής, συνύπαρξης στις γειτονιές. Και τρία: μιλώ πάντα για την ανολοκλήρωτη φεμινιστική επανάσταση. Χρειαζόμαστε ένα νέο φεμινιστικό κίνημα, όχι κατ’ ανάγκη μόνο γυναικείο, που θα θέσει πάλι στο επίκεντρο την αναπαραγωγική εργασία.

Μετάφραση: Δήμητρα Κοκκινίδου

Πηγή: PlayGround

 

Σημ. μετφ.

[1] Silvia Federici, Revolution at point zero: housework, reproduction, and feminist struggle, New York: PM Press, 2012.

[2] Silvia Federici, Caliban and the witch: women, the body, and primitive accumulation, New York: Autonomedia, 2004 (Ο Κάλιμπαν και η μάγισσα: γυναίκες, σώμα και πρωταρχική συσσώρευση, μετάφραση: Ίρια Γραμμένου, Λία Γυιόκα, Παναγιώτης Μπίκας, Λουκής Χασιώτης, Αθήνα: Εκδόσεις των Ξένων, 2011)

[3] Κατ’ ευφημισμόν ο ληστρικός τρόπος με τον οποίο ο καπιταλισμός χρησιμοποιεί το χρέος των ανίσχυρων χωρών, για να επιτύχει αυτό που στη μαρξιστική ορολογία ονομάζεται πρωταρχική ή απαλλοτριωτική συσσώρευση του κεφαλαίου.

[4] Maurizio Lazzarato, La fabrique de l’homme endetté: essai sur la condition néolibérale, Paris: Editions Amsterdam, 2011 (Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου: δοκίμιο για τη φιλελεύθερη κατάσταση, μετάφραση: Γιώργος Καράμπελας, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2014).

[5] Strike Debt – Occupy Wall Street – Common Notions – Antumbra Design, The debt resistors’ operations manual, Strike Debt – Occupy Wall Street, 2012.

[6] PlataformadeAfectadosporlasHipotecas: το κίνημα ενάντια στις κατασχέσεις κατοικιών στην Ισπανία.

[7] Το δεξιό κυβερνών κόμμα της Ισπανίας